Perfekcjonizm niewątpliwie jest ciekawym zjawiskiem. Jednym z charakterystycznych, a zarazem trudnych czynników jest stawianie sobie oczekiwań niemożliwych do realizacji, będących ponad możliwości jednostki, a więc mogących wywoływać frustrację i złość lub smutek w przypadku braku możliwości zaspokojenia tych oczekiwań. Oczekiwania te mogą płynąć od osoby zmagającej się z perfekcjonizmem, ale również z zewnątrz – np. ze strony rodziny czy innych osób. Mówi się, że perfekcjonista ma (lub musi mieć) wszystko pod linijkę. Każda książka musi mieć swoje miejsce na półce, koszula musi być idealnie wyprasowana, a w pokoju nie może być ani grama kurzu. Perfekcjonizm może mieć wiele przyczyn – od czynników genetycznych, przez osobowościowe, aż po rodzinne i edukacyjne. Niemniej, należy zaznaczyć, że w badaniach wielowymiarowych nad perfekcjonizmem vs zaburzeniami nastroju, odżywiania itp., wykazano, że duża potrzeba dążeń koreluje z niższym prawdopodobieństwem próby samobójczej, a także wiąże się z mniejszym poczuciem winy.
Ludzie zmagający się z tym zjawiskiem miewają jednak duże nasilenie zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, a zdarza się że wpływa ono na ich rozwój u osób, które wcześniej ich nie prezentowały. Pacjenci z objawami perfekcjonizmu odczuwają też wysoki poziom lęku, jako zagrożenie nieidealności wszystkiego, co robią. Boją się, że coś pójdzie nie tak, że gdzieś popełnią błąd, stąd także dająca się im we znaki samokontrola o dużym natężeniu, niewspółmiernym do sytuacji.
Z jednej strony zaś osoby te są nastawione na przewidywalność, idealizm a z drugiej przynosi im to cierpienie.
Perfekcjonizm, tak jak inne problemy, można leczyć choćby poprzez minimalizację dokuczających objawów czy psychoedukację w tym zakresie. W pracy z perfekcjonizmem dobrze sprawdza się terapia poznawczo-behawioralna, której narzędzia dają terapeutom możliwości pomocy perfekcjonistom, których codzienność przybrała formę cierpienia.
Opracowano z wykorzystaniem:
Kwarcińska, K., Sanna, K., Kamza, A., Piotrowski, K. (2022). Perfekcjonizm w teorii i badaniach. Przegląd Psychologiczny, 65 (3), s. 27-42.
Obraz: Mateus Andre na Freepik
